Sprzątanie wspólnot mieszkaniowych – co powinno znaleźć się w umowie z firmą sprzątającą?

Umowa na sprzątanie wspólnot mieszkaniowych powinna dokładnie określać: jakie strefy obejmuje usługa, jakie czynności mają być wykonywane, z jaką częstotliwością, według jakiego standardu oraz w jaki sposób wspólnota będzie kontrolować i odbierać prace. Im mniej ogólnych sformułowań, tym łatwiej administratorowi porównać oferty, egzekwować ustalenia i rozstrzygać, czy dana czynność należała do stałego zakresu, pracy okresowej czy dodatkowego zlecenia.

Nie wystarczy więc zapis „utrzymanie czystości części wspólnych”. W budynku mogą występować klatki schodowe, windy, garaż, pomieszczenia techniczne, teren zewnętrzny, wiata śmietnikowa i inne strefy wymagające odmiennych metod. Dobra umowa przekłada potrzeby obiektu na czytelny opis usługi. Poniższy materiał ma charakter organizacyjny, a nie porady prawnej. Ostateczne zapisy trzeba dostosować do konkretnej nieruchomości i, jeśli jest taka potrzeba, skonsultować z osobą posiadającą odpowiednie kompetencje.

Od czego zacząć opis przedmiotu zamówienia?

Najpierw należy wskazać obiekt i granice odpowiedzialności firmy sprzątającej. W załączniku warto wymienić budynki, wejścia, kondygnacje, garaże, ciągi piesze oraz pozostałe powierzchnie objęte usługą. Sam adres nie mówi wykonawcy, czy ma odpowiadać również za chodnik przy nieruchomości, patio, schody terenowe, stojaki rowerowe albo pomieszczenia dostępne wyłącznie dla obsługi.

Opis powinien umożliwiać przygotowanie porównywalnych ofert. Jeżeli jeden wykonawca uwzględni mycie przeszkleń, a drugi potraktuje je jako pracę dodatkową, samo porównanie kwot będzie mylące. Podobne zasady kontraktowe dotyczą także innych typów obiektów; pomocniczo można sprawdzić materiał o ustaleniach w umowie na sprzątanie biura, pamiętając, że wspólnota ma inną strukturę stref, użytkowników i zgłoszeń.

Lista elementów, które warto ująć w umowie

  • dokładne oznaczenie nieruchomości i stref objętych usługą;
  • wykaz czynności dla każdej strefy, wraz z wyłączeniami;
  • częstotliwości oraz dopuszczalne terminy wykonywania prac;
  • standard wykonania opisany przez oczekiwany efekt;
  • podział na prace stałe, okresowe, sezonowe i dodatkowe;
  • zasady organizowania zastępstw i utrzymania ciągłości obsługi;
  • podział odpowiedzialności za środki, materiały, sprzęt i ich przechowywanie;
  • zasady dostępu do budynku, kluczy, pilotów i pomieszczeń zamkniętych;
  • kanał zgłoszeń oraz sposób obsługi uwag i usterek;
  • procedurę kontroli, odbioru i dokumentowania wykonania;
  • zasady zlecania prac spoza podstawowego zakresu;
  • postępowanie w razie szkody lub zdarzenia wymagającego wyjaśnienia.

Standard wykonania: opisywać rezultat, nie tylko czynność

Sformułowanie „mycie posadzki” mówi, co ma zrobić personel, ale nie określa oczekiwanego wyniku. W standardzie można wskazać, że po wykonaniu pracy powierzchnia ma być wolna od luźnych zabrudzeń, widocznych smug i pozostałości środka, z uwzględnieniem rodzaju materiału oraz jego naturalnego zużycia. Nie należy oczekiwać, że sprzątanie usunie trwałe uszkodzenia, przebarwienia albo wady nawierzchni.

Standard warto różnicować według stref. Innego efektu wymaga się przy szklanych drzwiach wejściowych, innego w garażu, a jeszcze innego w pomieszczeniu na odpady. Trzeba też opisać sytuacje wyjątkowe, na przykład zabrudzenie powstałe już po zakończeniu serwisu. Bez tego kontrola może sprowadzić się do oceny całego dnia na podstawie stanu zastanego wiele godzin po wykonaniu pracy.

Częstotliwość i harmonogram muszą odpowiadać strefie

Częstotliwość nie powinna być jednakowa dla wszystkich elementów. Strefa wejściowa i kabina windy są zwykle użytkowane inaczej niż pomieszczenie techniczne. W umowie lub załączniku należy więc przypisać każdej czynności rytm wykonania: stały, w określone dni, zależny od sezonu, wykonywany w uzgodnionym oknie czasowym albo uruchamiany po zgłoszeniu.

Warto doprecyzować, co dzieje się w dni wolne, podczas remontów, przeprowadzek, awarii lub wzmożonego nanoszenia piasku i wilgoci. Nie trzeba z góry przewidywać każdego zdarzenia. Trzeba natomiast ustalić, kto podejmuje decyzję o zmianie harmonogramu, jak przekazuje zlecenie i jak potwierdza zakres dodatkowej pracy.

Przykładowa macierz zakresu i odbioru

Poniższa tabela pokazuje konstrukcję załącznika. Nie jest gotowym harmonogramem: częstotliwości i kryteria należy uzupełnić po oględzinach obiektu.

Strefa Czynność Częstotliwość Sposób odbioru
Wejście i wiatrołap Oczyszczenie posadzki, wycieraczek i przeszkleń w zasięgu serwisu Według uzgodnionego harmonogramu, z uwzględnieniem sezonu Kontrola wzrokowa według opisanych kryteriów
Klatka schodowa Usunięcie luźnych zabrudzeń, mycie posadzki i wskazanych elementów Rytm przypisany do kondygnacji i intensywności użytkowania Lista kontrolna dla wybranych punktów
Winda Czyszczenie podłogi, drzwi, lustra i paneli odpowiednią metodą Harmonogram właściwy dla natężenia ruchu Ocena efektu bezpośrednio po serwisie lub w uzgodnionym oknie
Garaż Usuwanie wskazanych zabrudzeń i prace okresowe uzgodnione dla nawierzchni Osobny harmonogram stały i okresowy Protokół dla prac okresowych, bieżąca kontrola dla prac stałych
Teren zewnętrzny Porządkowanie ciągów i stref wskazanych na planie Zależnie od sezonu, pogody i uzgodnionego zakresu Kontrola oznaczonych obszarów i rejestr zgłoszeń

Prace okresowe i sezonowe: osobny katalog

Doczyszczanie posadzek, maszynowe prace w garażu, mycie trudno dostępnych przeszkleń czy gruntowne czyszczenie wybranych elementów nie powinny ginąć w ogólnym opisie. Należy określić, które z nich mieszczą się w stałym wynagrodzeniu, które wymagają wcześniejszego terminu, a które będą każdorazowo odrębnie zlecane.

Tak samo trzeba potraktować sezon zimowy. Zakres sprzątania wewnątrz budynku może zmieniać się z powodu soli, błota i wilgoci, natomiast utrzymanie terenu zewnętrznego wymaga osobnych ustaleń o obszarach, gotowości, sposobie zgłoszeń i odbiorze. Rozwinięcie tego zagadnienia znajduje się w poradniku o odśnieżaniu osiedli w Warszawie.

Zastępstwa i ciągłość obsługi

Umowa powinna odpowiadać na pytanie, jak wykonawca zapewni realizację zakresu podczas nieobecności stałego pracownika. Dla administratora istotny jest skutek: wykonanie prac zgodnie z harmonogramem, poinformowanie o zmianie organizacyjnej oraz przekazanie zastępcy niezbędnych instrukcji. Nie warto uzależniać funkcjonowania całej usługi od jednej osoby.

Należy także ustalić osobę kontaktową po stronie firmy, sposób przekazywania zastępstwa i reguły dostępu nowego członka personelu. Jeżeli obiekt ma szczególne procedury wejścia, alarmowania lub wydawania kluczy, zastępstwo musi je respektować tak samo jak obsada podstawowa.

Materiały, środki i sprzęt: kto za co odpowiada?

W tym punkcie często powstają nieporozumienia. Umowa powinna rozdzielać środki czystości używane do wykonania usługi, materiały eksploatacyjne przeznaczone dla mieszkańców oraz sprzęt. Warto wskazać, kto zamawia, dostarcza i uzupełnia każdy rodzaj materiału, kto monitoruje zapasy oraz gdzie można je przechowywać.

Trzeba uwzględnić specyfikę powierzchni. Kamień, stal, szkło, powłoki zabezpieczające i różne typy posadzek mogą wymagać odmiennych metod. Administrator powinien przekazać dostępne instrukcje dotyczące materiałów i wskazać powierzchnie wrażliwe, a wykonawca — zgłaszać ryzyko użycia niewłaściwej technologii zamiast działać na podstawie domysłu.

Dostęp do obiektu i bezpieczeństwo organizacyjne

Firma sprzątająca może potrzebować kluczy, kart, pilotów lub kodów do wybranych stref. W umowie warto opisać sposób ich wydawania, ewidencję, zakaz udostępniania osobom nieupoważnionym, zgłaszanie utraty oraz zwrot po zakończeniu współpracy. Zakres dostępu powinien odpowiadać rzeczywistym zadaniom.

Osobno należy wskazać pomieszczenie na sprzęt i środki, zasady korzystania z wody oraz energii, a także strefy wyłączone z samodzielnego wejścia. Jeżeli personel zauważy uszkodzenie, wyciek, niesprawne oświetlenie lub inne zdarzenie, powinien wiedzieć, komu i jak je zgłosić. To procedura informacyjna, a nie przeniesienie na firmę sprzątającą odpowiedzialności za zarządzanie techniczne budynkiem.

Zgłoszenia, kontrola jakości i odbiór prac

Najprostszy system jest zwykle skuteczniejszy niż kilka równoległych kanałów. Wspólnota może wskazać jeden adres e-mail, formularz lub inną uzgodnioną drogę dla zgłoszeń administratora. Każde zgłoszenie powinno identyfikować strefę, problem i moment zauważenia. Zdjęcie może pomóc, ale nie powinno zastępować rzeczowego opisu.

Kontrola powinna odnosić się do macierzy zakresu, a nie do ogólnego wrażenia. Można stosować listę punktów kontrolnych, cykliczny obchód, rejestr wykonanych prac okresowych i protokół dla większych zleceń. Umowa powinna też opisywać, kiedy i jak wykonawca otrzymuje uwagę, w jaki sposób potwierdza jej przyjęcie oraz jak dokumentuje ponowne wykonanie lub wyjaśnienie.

Jak rozdzielić kontrolę bieżącą od formalnego odbioru?

Codzienna lub regularna kontrola dotyczy powtarzalnych czynności i może opierać się na krótkiej liście. Formalny odbiór lepiej zarezerwować dla prac okresowych, dodatkowych albo wymagających udostępnienia strefy. Dzięki temu administrator nie tworzy rozbudowanej dokumentacji dla każdej drobnej czynności, a jednocześnie ma ślad przy zadaniach o większym zakresie.

Warto określić osoby uprawnione do zgłaszania uwag i odbioru. Jeżeli każdy mieszkaniec wydaje personelowi bezpośrednie polecenia, zakres może się niekontrolowanie rozszerzać. Opinie mieszkańców są ważnym źródłem informacji, lecz zlecenia powinny przechodzić przez ustalony kanał po stronie wspólnoty.

Szkody i zdarzenia wymagające wyjaśnienia

Umowa powinna przewidywać sposób zabezpieczenia miejsca, zgłoszenia zdarzenia, przygotowania opisu i przekazania dostępnej dokumentacji. Nie należy z góry przesądzać odpowiedzialności bez ustalenia okoliczności. Przy ocenie oferty warto również sprawdzić dokumenty dotyczące ubezpieczenia wykonawcy i ich zakres, zamiast poprzestawać na ogólnej deklaracji. Pomocnicza lista pytań znajduje się w materiale o OC firmy sprzątającej i postępowaniu przy szkodzie; zasady trzeba odnieść do realiów wspólnoty i konkretnej dokumentacji.

Checklista przed podpisaniem umowy

  • Czy wszystkie strefy są nazwane i możliwe do zidentyfikowania na obiekcie?
  • Czy każda czynność ma przypisaną częstotliwość lub jasny tryb zlecenia?
  • Czy standard opisuje oczekiwany efekt oraz uwzględnia stan i rodzaj powierzchni?
  • Czy prace okresowe, sezonowe i dodatkowe są oddzielone od zakresu stałego?
  • Czy wiadomo, jak firma organizuje zastępstwo i przekazuje informacje?
  • Czy podział dotyczący środków, materiałów, sprzętu i zapasów jest jednoznaczny?
  • Czy zasady wydawania kluczy, kart i pilotów są udokumentowane?
  • Czy administrator ma jeden ustalony kanał zgłoszeń i osobę kontaktową?
  • Czy sposób kontroli odpowiada zapisanej macierzy czynności?
  • Czy odbiór prac okresowych i dodatkowych pozostawia czytelne potwierdzenie?
  • Czy procedura zgłoszenia szkody nie przesądza wyniku przed wyjaśnieniem?
  • Czy załączniki są spójne z główną treścią umowy i stanem faktycznym obiektu?

Powiązane poradniki dla zarządców osiedli

FAQ

Czy harmonogram powinien być częścią umowy?

Najpraktyczniej umieścić szczegółowy harmonogram w jednoznacznie wskazanym załączniku. Ułatwia to pracę operacyjną i późniejsze aktualizacje, ale sposób wprowadzania zmian powinien wynikać z przyjętych ustaleń.

Czy wpisywać do umowy wszystkie środki czystości?

Nie zawsze potrzebna jest zamknięta lista nazw handlowych. Ważniejsze jest określenie odpowiedzialności za dostawy, wymagań dla powierzchni, zasad przechowywania i sposobu akceptacji ewentualnych zmian technologii.

Jak opisać prace wykonywane tylko w razie potrzeby?

Należy wskazać zdarzenie uruchamiające, osobę uprawnioną do zlecenia, sposób potwierdzenia zakresu oraz metodę odbioru. Sam zwrot „w razie potrzeby” jest zbyt nieprecyzyjny, jeśli strony inaczej rozumieją tę potrzebę.

Czy mieszkańcy powinni zgłaszać uwagi bezpośrednio pracownikowi?

Lepiej, aby uwagi trafiały do ustalonego kanału wspólnoty lub administratora, a następnie do osoby kontaktowej wykonawcy. Ogranicza to sprzeczne polecenia i pomaga zachować historię zgłoszeń.

Umowa jako instrukcja codziennej współpracy

Dobrze przygotowana umowa nie jest wyłącznie dokumentem na wypadek sporu. Powinna działać jak wspólna instrukcja: personel wie, co i gdzie wykonać, administrator wie, co sprawdzić, a zarząd może ocenić, czy usługa odpowiada uzgodnionemu zakresowi. Największą wartość daje szczegółowy załącznik strefowo-zadaniowy, uzupełniony o standard, kanał zgłoszeń i zasady odbioru.

Jeśli zarząd lub administrator przygotowuje zapytanie ofertowe dla nieruchomości w Warszawie, warto zacząć od oględzin i uporządkowania zakresu w macierzy. Na stronie firmy sprzątającej w Warszawie można sprawdzić zakres usług i skontaktować się w sprawie omówienia obiektu. Przed podpisaniem dokumentu wszystkie postanowienia należy dopasować do budynku, organizacji wspólnoty oraz faktycznie zamawianych prac.